अमेरीकाको येल युनिभर्सिटी आर्ट ग्यालेरीमा रहेको तारा/पार्वतीको मूर्ति नेपाललाई फिर्ता गर्ने

मकै हाउस टिभी एण्ड न्युज,

न्युयोर्क । नेपाली महावाणिज्यदूतावास, न्यूयोर्क र येल युनिभर्सिटी आर्ट ग्यालेरी, कनेक्टिकट, संयुक्त राज्य अमेरिकाबिच येलविश्वविद्यालय आर्ट ग्यालरीको स्थायी संग्रहमा रहेको नेपालको बौद्ध देवी तारा/पार्वतीको प्रस्तर मूर्ति नेपाललाई फिर्ता गर्ने सहमतीएवम् घोषणा भएको छ ।

नेपाल सरकारका तर्फबाट न्यूयोर्कस्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासका कार्यवाहक महावाणिज्यदूत श्री विष्णुप्रसाद गौतमलेयेलसँगको साझेदारीमा उक्त कलाकृति फिर्ता गर्ने सम्बन्धी सहमतीपत्रमा हस्ताक्षर गर्नु भएको छ ।

आर्गिलाइट–ढुङ्गाबाट नवौं–दशौं शताब्दिमा बनेको उक्त तारा/पार्वती (70.5X38.1X13.07 से.मी.) को मूर्ति येल युनिभर्सिटीग्यालरीले सन् 2015 मा एक दाताबाट प्राप्त गरेको थियो।

यस मूर्तिका विषयमा नेपालको पुरातत्व विभाग र येल विश्वविद्यालय कला संग्रहबाट 2021 मा छुट्टाछुट्टै गरिएका अनुसन्धानबाटसमभङ्ग मुद्रामा उभिएको, हातमा नाल र कमलको फूल लिएको र कलाशैलीका हिसावले आरम्भिक मध्यकालको सो मूर्ति बि.सं. २०३२ सालसम्म भक्तपुर न.पा. गोलमाडी टोलस्थित वीरभद्रेश्वर महादेव मन्दिरभित्र रहेको र त्यहांबाट हराउनु अघि बौद्धदेवी/पार्वतीको रुपमा दैनिक पूजाआजा हुने गरेको पुष्टि भएको छ।

उक्त मूर्ति फिर्ता घोषणाको अवशरमा बोल्दै कार्यवाहक महावाणिज्यदूत गौतमले येल विश्वविद्यालय, येल विश्वविद्यालय आर्टग्यालेरी, उक्त ग्यालरीकी Henry J Heinz II निर्देशक स्टेफनी वाइल्स, गभर्निङ बोर्ड र क्युरेटोरियल टोलीलाई सो कलाकृति फिर्तागर्ने कार्यमा पुर्याएको सहयोगका लागि धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो । कार्यवाहक महावाणिज्यदूतले उक्त कलाकृतिका विषयमाअनुसन्धान गरी नेपाललाई फिर्ता दिने निर्णयमा सहकार्य गरेकोमा ग्यालरीप्रति नेपाल सरकारको तर्फबाट गहिरो प्रशंसा व्यक्त गर्दैग्यालरीको सहकार्यबाट नेपालका हराएका साँस्कृतिक सम्पदाको पुन:स्थापना र नेपालको इतिहास र संस्कृतिको संरक्षण गर्नेनेपालको अभियानमा सकारात्मक योगदान पुर्‍याएको बताउनुभयो।

नेपालका हराएका सम्पदाको पुनःस्थापना तथा मूर्ति फिर्ता प्रयासमा सञ्चारमाध्यम, नागरिक समाज र सम्बन्धित निकायबाट प्राप्तसहयोगको उच्च प्रशंसा गर्दै सो मूर्ति नेपाल फिर्ता पठाउने व्यवस्था गरेकोमा येल आर्ट ग्यालरीप्रति धन्यवाद समेत व्यक्त गर्नुभयो।

उक्त मूर्ति हस्तान्तरण गर्ने क्रममा येल युनिभर्सिटी आर्ट ग्यालेरीकी Henry J Heinz II निर्देशक स्टेफनी वाइल्सले “बौद्ध देवी तारा/पार्वतीको मूर्तिका विषयमा अध्ययन र नेपाल सरकारलाई फिर्ता गर्ने प्रक्रियामा भएको उपलव्धिमूलक छलफल र साझेदारीलाईउजागर गर्न पाउँदा येल युनिभर्सिटी आर्ट ग्यालेरीका तर्फबाट खुसी व्यक्त गर्नुभयो ।

उक्त ग्यालरीको संकलनमा रहेको सो मूर्ति संकलनबाट हटाउने निर्णय सहकार्यमा लिइएको र उक्त ग्यालरीले गरेको अध्ययनबाटमूर्ति फिर्ता दिने निश्कर्षमा पुग्न नेपाली महावाणिज्यदूत र नेपाल सरकार पुरातत्व विभागका तर्फबाट गरिएको सहयोगप्रति उहांलेहार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्नुभयो।

नेपाली महावाणिज्यदूतावास र येल विश्वविद्यालयले सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि निकटमा रही सहकार्य रसाझेदारी गर्ने इच्छा दुवै पक्षका तर्फबाट प्रकट गरियो। साथै, नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच लामो समयदेखि रहेकोजनस्तरको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउन आफ्नो प्रयास रहने कुरा समेत व्यक्त गर्नुभयो ।

येल युनिभर्सिटी आर्ट ग्यालरीले महावाणिज्यदूतावास र पुरातत्व विभागसंगको समन्वयमा मूर्ति नेपाल फिर्ता ल्याइनेछ।

नेपाली महावाणिज्यदूतावास,  न्यूयोर्क ।